Le passé composé (+ choix entre hebben et zijn)

A1 Voltooid tegenwoordige tijd (perfectum) 22 / 48

En bref

Le passé composé = le présent de hebben ou zijn + un participe passé à la fin de la proposition (Ik heb gewerkt, Zij is gegaan). C’est la façon courante dont le néerlandais parle du passé à l’oral.

La règle

Il vous faut deux éléments : un auxiliaire et un participe passé.

  1. L’auxiliaire (hebben ou zijn) est conjugué et occupe la position normale du verbe en deuxième place (V2).
  2. Le participe passé est invariable et se place à la fin de la proposition.

Ik heb gisteren een brief geschreven. — J’ai écrit une lettre hier.

Former le participe passé

  • Verbes faibles : ge- + radical + -t ou -d. Utilisez -t si le radical se termine par une consonne sourde de ‘t kofschip (t, k, f, s, ch, p) ; sinon -d.
    • maken -> gemaakt, werken -> gewerkt (k, sourde -> -t)
    • horen -> gehoord, spelen -> gespeeld (r, l, sonore -> -d)
    • -ven/-zen sont le piège : leur f/s n’est qu’une question d’orthographe, le son est sonore, donc un verbe faible prend ici -d — verven -> geverfd, reizen -> gereisd, verhuizen -> verhuisd.
  • Verbes forts : ge- + (souvent un changement de voyelle) + -en. Ils doivent être appris par cœur.
    • eten -> gegeten, lopen -> gelopen, schrijven -> geschreven, drinken -> gedronken
  • Pas de ge- avec les préfixes non accentués be-, ge-, er-, her-, ont-, ver-.
    • verkopen -> verkocht, betalen -> betaald, ontmoeten -> ontmoet
  • Mais les verbes en -eren prennent bien ge- (ils ne sont pas préfixés) :
    • studeren -> gestudeerd, feliciteren -> gefeliciteerd

hebben ou zijn ?

Utilisez zijn pour un changement d’état/de lieu et un déplacement vers une destination. Un petit groupe, à apprendre :

verbe en zijnparticipesens
gaangegaanaller
komengekomenvenir
wordengewordendevenir
blijvengeblevenrester
zijngeweestêtre
gebeurengebeurdse passer
beginnenbegonnencommencer
stoppengestopts’arrêter

Attention à stoppen : avec un complément d’objet direct, il prend hebben — Ik ben gestopt met roken. (j’ai arrêté de fumer) mais Ik heb de auto gestopt. (j’ai arrêté la voiture).

Pour tout le reste, utilisez hebben.

Formes et structures

Auxiliaires (présent)

hebbenzijn
ikhebben
jij/jehebtbent
hij/zij/hetheeftis
wij/jullie/zijhebbenzijn

Cadre de la phrase

Sujetaux. (V2)… reste …participe (fin)
Ikhebeen appelgegeten
Zijisnaar huisgegaan
Hebjehet boekgelezen?

La dernière ligne est une question fermée (oui/non) : les deux premières colonnes s’échangent — l’auxiliaire vient en premier et le sujet en second — mais le participe reste bien à la fin.

Liste de départ des participes forts

infinitifparticipeinfinitifparticipe
ziengeziennemengenomen
doengedaangevengegeven
lezengelezenvindengevonden
krijgengekregenhelpengeholpen
sprekengesprokenslapengeslapen

Exemples

NederlandsFrançais
Ik heb een appel gegeten.J’ai mangé une pomme.
We hebben gisteren gewerkt.Nous avons travaillé hier.
Zij heeft een liedje gespeeld.Elle a joué une chanson.
Heb je de film al gezien?As-tu déjà vu le film ?
Hij is naar school gegaan.Il est allé à l’école.
We zijn in Utrecht geweest.Nous sommes allés à Utrecht.
Wat is er gebeurd?Que s’est-il passé ?
Ik heb mijn fiets verkocht.J’ai vendu mon vélo.

Erreurs fréquentes

  • Ik heb naar huis gegaan -> Ik ben naar huis gegaan — gaan (déplacement vers une destination) prend zijn, pas hebben.
  • Ik heb gemaakt mijn huiswerk -> Ik heb mijn huiswerk gemaakt — le participe doit aller à la fin de la proposition.
  • Ik heb gewerk -> Ik heb gewerkt — le participe faible de werken a besoin de -t (‘t kofschip : k est sourd).
  • Ik heb het gehoort -> Ik heb het gehoord — le radical se termine par r (sonore), donc -d, pas -t.
  • Ik heb het geverkocht -> Ik heb het verkocht — le préfixe ver- ne prend pas de ge-.

Conseils

  • Moyen mnémotechnique pour choisir entre -t/-d : les lettres sourdes vivent dans ‘t kofschip (t-k-f-s-ch-p) -> -t. Tout le reste -> -d — les verbes faibles en -ven/-zen comptent comme sonores (reizen -> gereisd).
  • Le groupe zijn est restreint (gaan, komen, worden, blijven, zijn, gebeuren, beginnen, stoppen). Mémorisez-le ; supposez hebben pour le reste.
  • Règle en deux temps : conjuguez l’auxiliaire en deuxième position, placez le participe à la fin.
  • C’est le temps du passé à l’oral — en conversation, le néerlandais utilise le perfectum bien plus que le prétérit (voir la leçon 23/39).