Adverbios

A2 Przysłówek 27 / 52

En resumen

Un adverbio (en polaco przysłówek) describe cómo, dónde, cuándo o cuánto ocurre algo: mówię wolno (hablo despacio), tutaj (aquí), dzisiaj (hoy), bardzo (muy). A diferencia de los adjetivos, los adverbios nunca cambian de forma: no tienen género, número ni caso, así que en cuanto conoces la palabra la usas siempre igual. Muchos adverbios de modo se forman directamente a partir de adjetivos que ya conoces, así que una pequeña regla convierte la mitad de tu vocabulario de adjetivos en adverbios.

La regla

Un adverbio responde a jak? (¿cómo?), gdzie? (¿dónde?), kiedy? (¿cuándo?) o jak bardzo? (¿cuánto?). Normalmente modifica a un verbo (pracuje szybko — trabaja rápido), a un adjetivo (bardzo dobry — muy bueno) o a otro adverbio (bardzo szybko — muy rápido). Como el adverbio es invariable, tiene siempre el mismo aspecto, rodeado de lo que sea.

Formar adverbios a partir de adjetivos

La mayoría de los adverbios de modo vienen de un adjetivo calificativo (lección 11). Quita la terminación masculina del adjetivo, -y / -i, y añade una de dos terminaciones de adverbio:

  • -o — la más frecuente: szybki -> szybko (rápido), wolny -> wolno (despacio), ciepły -> ciepło (calurosamente), daleki -> daleko (lejos).
  • -e — a menudo con una consonante suave o endurecida delante: dobry -> dobrze (bien), ładny -> ładnie (agradablemente), ciekawy -> ciekawie (de forma interesante).

Qué terminación toma cada adjetivo depende en gran parte de la propia palabra y hay que aprenderlo, pero -o es la opción segura por defecto y, con mucho, la más frecuente.

Cambios de consonante ante -e

La terminación -e suaviza o endurece la última consonante de la raíz, igual que las alternancias que viste en el locativo de los sustantivos (lección 16; el sistema completo llega en la lección 44):

  • r -> rz: dobry -> dobrze, mądry -> mądrze, szczery -> szczerze.
  • n -> ń (se escribe ni): ładny -> ładnie, piękny -> pięknie, smaczny -> smacznie.
  • w -> wi: ciekawy -> ciekawie, prawdziwy -> prawdziwie.

Adverbios no derivados

Muchos adverbios de uso diario no se forman a partir de adjetivos y simplemente hay que memorizarlos. Se agrupan por significado: lugar (tu, tam, tutaj, wszędzie, nigdzie), tiempo (teraz, dziś, jutro, wczoraj, zawsze, często, nigdy, już, jeszcze) y grado/cantidad (bardzo, trochę, dużo, mało, zupełnie, prawie).

El adverbio en función de predicado (oraciones impersonales)

El adverbio en -o también funciona como todo el predicado de una oración sin sujeto que describe un estado o una sensación. No hay to jest ni género: solo el adverbio (con un «experimentador» en dativo, si hace falta):

  • Jest zimno. — Hace frío.
  • Zimno mi. — Tengo frío. (lit. «frío a mí»)
  • Miło mi. — Encantado / Mucho gusto.
  • Trudno powiedzieć. — Es difícil decirlo.

Verás este esquema completo en la lección 49 (construcciones impersonales).

Formas y estructuras

Adjetivo -> adverbio: el tipo en -o (por defecto)

Adjetivo (masc.)TraducciónAdverbioTraducción
szybkirápidoszybkorápidamente
wolnylentowolnodespacio
łatwyfácilłatwofácilmente
trudnydifíciltrudnocon dificultad
ciepłycálidociepłocalurosamente
zimnyfríozimnofríamente
głośnyruidosogłośnoruidosamente
cichysilenciosocichosilenciosamente
wysokialtowysokoalto
dalekilejosdalekolejos
bliskicercabliskocerca
tanibaratotanioeconómicamente
drogicarodrogocostosamente

Adjetivo -> adverbio: el tipo en -e (con suavización)

Adjetivo (masc.)TraducciónAdverbioTraducciónCambio
dobrybuenodobrzebienr -> rz
mądrysabiomądrzesabiamenter -> rz
ładnybonitoładnieagradablementen -> ni
pięknyhermosopiękniede forma hermosan -> ni
ciekawyinteresanteciekawiede forma interesantew -> wi
serdecznycordialserdeczniecordialmenten -> ni

Cuatro pares de uso diario para memorizar

Solo źle es realmente irregular (cambian tanto z como ł). dobrze sigue la regla en -e de arriba, y dużo / mało son formas regulares en -o cuyo significado pasa de tamaño a cantidad.

AdjetivoTraducciónAdverbioTraducción
dobrybuenodobrzebien
złymaloźlemal
dużygrandedużomucho
małypequeñomałopoco

Adverbios no derivados frecuentes, por significado

TipoAdverbios
Lugar (gdzie?)tu, tutaj, tam, wszędzie, nigdzie, blisko, daleko
Tiempo (kiedy?)teraz, dziś/dzisiaj, jutro, wczoraj, zawsze, często, rzadko, nigdy, już, jeszcze
Grado (jak bardzo?)bardzo, trochę, dużo, mało, zupełnie, całkiem, prawie

Ejemplos

PolskiEspañol
Ania mówi po polsku bardzo dobrze.Ania habla polaco muy bien.
Proszę mówić wolno, nie rozumiem.Habla despacio, por favor, no entiendo.
Dzieci bawią się głośno w ogrodzie.Los niños juegan ruidosamente en el jardín.
To zadanie było łatwo zrobić.Esta tarea fue fácil de hacer.
Dzisiaj jest zimno, a wczoraj było ciepło.Hoy hace frío, y ayer hacía calor.
On zawsze pracuje szybko i dokładnie.Siempre trabaja rápido y con precisión.
Tutaj jest za drogo, chodźmy gdzie indziej.Aquí es demasiado caro, vamos a otro sitio.
Miło mi cię poznać.Encantado de conocerte.
Ona śpiewa pięknie.Canta maravillosamente.
Trudno powiedzieć, kto ma rację.Es difícil decir quién tiene razón.

Errores frecuentes

  • Ona mówi dobra. -> Ona mówi dobrze. — un verbo necesita un adverbio (dobrze), no el adjetivo dobra.
  • On jest dobrze student. -> On jest dobrym studentem. — para describir un sustantivo hace falta un adjetivo en un caso, no el adverbio dobrze.
  • Jest zimna. (con la intención de decir «hace frío fuera») -> Jest zimno. — un estado impersonal usa el adverbio en -o, no un adjetivo femenino.
  • dobrze -> dobrzy para «bien» -> mantén dobrze; dobrzy es el adjetivo plural masculino personal, una palabra distinta.
  • ładny mówi -> mówi ładnie — forma el adverbio (ładnie) antes de usarlo con un verbo.
  • bardzo dużo dobrze -> bardzo dobrze — usa bardzo (muy), no dużo (mucho), para intensificar otro adverbio.

Consejos

  • Pregunta jak? (¿cómo?): si la respuesta describe una acción, necesitas un adverbio (mówi jak? — dobrze); si describe algo, necesitas un adjetivo (jaki? — dobry).
  • Si tienes dudas, recurre por defecto a -o: szybko, wolno, ciepło, tanio — es la terminación más frecuente y rara vez falla con las palabras de cualidad cotidianas.
  • Recuerda juntos el par estrella: dobrze / źle (bien / mal) — aparecen constantemente.
  • Los adverbios nunca se declinan, así que no tienen nada con qué concordar: una sola forma sirve para cualquier oración.
  • El adverbio en -o también sirve como oración de una sola palabra sobre el tiempo o una sensación: Ciepło. Zimno. Miło. Smutno. Añade un dativo para la persona: Zimno mi.
  • No confundas dużo/mało (cantidad: mucho / poco) con una palabra de grado como bardzo (muy) — bardzo modifica cualidades, dużo cuenta cantidades.