Learned noun and adjective classes

C1 Λόγια ουσιαστικά και επίθετα 62 / 66

In short

Everyday Greek nouns and adjectives were covered in lessons 14, 28-31 and 49. Those lessons deliberately left out a handful of paradigms that look irregular but are in fact a tidy, closed set inherited from the learned (λόγια) written tradition. You meet them constantly in newspapers, law, science and administration: ο συγγραφέας with its plural οι συγγραφείς, the neuters in -ος such as το κράτος with genitive του κράτους and plural τα κράτη, a few survivals like το οξύ / του οξέος and η πειθώ / της πειθούς, and the two-ending (δικατάληκτα) adjectives ο/η διεθνής, το διεθνές. Add the three verbal adjective suffixes -τός, -σιμος/-ιμος and the obligation form -τέος (η εξεταστέα ύλη) and you can read a formal Greek text without stumbling. Participles are a separate story and belong to lesson 64.

The rule

1. Masculine nouns in -έας. They are mostly agent nouns: ο συγγραφέας “writer, author”, ο γραμματέας “secretary”, ο γονέας “parent”, ο ιππέας “horseman”, ο τομέας “sector, field”, ο ιερέας “priest”, ο προβολέας “projector, floodlight”. The singular behaves like any -ας noun (του συγγραφέα), but the plural is the learned one: nominative and accusative -είς, genitive -έων. So the nominative plural is οι συγγραφείς, never *οι συγγραφέες, and the accusative plural is identical to it: τους συγγραφείς.

2. Neuter nouns in -ος. το κράτος “state”, το μέλος “member”, το έθνος “nation”, το μέγεθος “size, magnitude”, το λάθος “mistake”, το βάθος “depth”, το ενδιαφέρον is not one of these but το ύψος, το πλήθος, το είδος, το τέλος are. Two endings matter: genitive singular -ους (του κράτους) and plural -η with genitive -ών (τα κράτη, των κρατών). The genitive plural is always stressed on the ending, and where the singular is stressed on the third-from-last syllable the plural pulls the stress forward: το μέγεθος → τα μεγέθη → των μεγεθών.

3. Learned singletons. A small group keeps ancient stems: το οξύ “acid” (του οξέος, τα οξέα), το ήμισυ “half” - not really a noun but the neuter of the learned adjective ήμισυς, ημίσεια, ήμισυ, and alive only in fixed phrases (το έτερον ήμισυ, κατά το ήμισυ, εξ ημισείας, η αρχή είναι το ήμισυ του παντός) - το ήπαρ “liver” (του ήπατος - anatomical register; everyday Greek says το συκώτι), το πυρ “fire” (του πυρός, τα πυρά - military and figurative), and the feminine η πειθώ “persuasion” (της πειθούς), which has the company of η ηχώ “echo” (genitive της ηχούς or της ηχώς) and a few proper names. They are defective: learn the cells that actually occur rather than a full ancient chart.

4. Two-ending adjectives in -ης/-ης/-ες (δικατάληκτα). Masculine and feminine share one form, the neuter differs: ο διεθνής οργανισμός, η διεθνής κοινότητα, το διεθνές δίκαιο. The genitive singular is -ούς for all three genders (του/της διεθνούς), the plural nominative/accusative is -είς for masculine and feminine and -ή for the neuter, and the genitive plural ending is the same for all genders, -ων (accented on the ending in almost every member: των διεθνών, των ακριβών, των θορυβωδών; πλήρης is the exception that keeps its own accent: των πλήρων). Members of the class: ακριβής “exact”, συνεχής “continuous”, σαφής “clear”, ασφαλής “safe”, ευγενής “noble”, ειλικρινής “sincere”, επιμελής “diligent”, συνεπής “consistent”, πλήρης “full”, plus the whole family in -ώδης (θορυβώδης “noisy”, ογκώδης “bulky”).

5. Verbal adjectives. Three suffixes turn a verb into an adjective and all three decline like ordinary -ος adjectives (lesson 14):

-τός states that the action has been or can be done: γραπτός “written”, ορατός “visible”, φορητός “portable”, ανεκτός “tolerable”, αγαπητός “dear”.
-σιμος / -ιμος states possibility or suitability: φαγώσιμος “edible”, καύσιμος “combustible” (τα καύσιμα “fuel”), χρήσιμος “useful”, ωφέλιμος “beneficial”, νόμιμος “lawful”, κατορθώσιμος “achievable”.
-τέος states obligation - “which must be …”. It is purely formal: η εξεταστέα ύλη “the syllabus to be examined”, η διδακτέα ύλη “the syllabus to be taught”, ο πληρωτέος φόρος “the tax payable”, plus the arithmetic terms ο προσθετέος, ο διαιρετέος.

Forms & patterns

Masculine -έας: ο συγγραφέας

Πτώση	Ενικός	Πληθυντικός
Ονομαστική	ο συγγραφέας	οι συγγραφείς
Γενική	του συγγραφέα	των συγγραφέων
Αιτιατική	τον συγγραφέα	τους συγγραφείς
Κλητική	συγγραφέα	συγγραφείς

Same for the whole family:

Ενικός	Πληθυντικός	Γενική πληθυντικού	English
ο γραμματέας	οι γραμματείς	των γραμματέων	secretary
ο γονέας	οι γονείς	των γονέων	parent
ο ιππέας	οι ιππείς	των ιππέων	horseman
ο τομέας	οι τομείς	των τομέων	sector, field
ο ιερέας	οι ιερείς	των ιερέων	priest

Neuter -ος: το κράτος

Πτώση	Ενικός	Πληθυντικός
Ονομαστική	το κράτος	τα κράτη
Γενική	του κράτους	των κρατών
Αιτιατική	το κράτος	τα κράτη
Κλητική	κράτος	κράτη

The same class, with the stress shift visible: το μέγεθος

Πτώση	Ενικός	Πληθυντικός
Ονομαστική	το μέγεθος	τα μεγέθη
Γενική	του μεγέθους	των μεγεθών
Αιτιατική	το μέγεθος	τα μεγέθη
Κλητική	μέγεθος	μεγέθη

Ενικός	Γενική ενικού	Πληθυντικός	Γενική πληθυντικού
το μέλος	του μέλους	τα μέλη	των μελών
το έθνος	του έθνους	τα έθνη	των εθνών
το λάθος	του λάθους	τα λάθη	των λαθών
το είδος	του είδους	τα είδη	των ειδών
το ύψος	του ύψους	τα ύψη	των υψών

Learned singletons. A dash marks a cell that the modern language does not use; a bracketed form is recorded but rare. ήμισυ is the emptiest of them: outside the fixed phrases only the bare neuter occurs, and its one oblique survival is the fossil εξ ημισείας.

Πτώση	οξύ	ήμισυ	ήπαρ	πυρ	πειθώ
Ονομαστική ενικού	το οξύ	το ήμισυ	το ήπαρ	το πυρ	η πειθώ
Γενική ενικού	του οξέος	- (only εξ ημισείας)	του ήπατος	του πυρός	της πειθούς
Αιτιατική ενικού	το οξύ	το ήμισυ	το ήπαρ	το πυρ	την πειθώ
Κλητική ενικού	οξύ	ήμισυ	ήπαρ	πυρ	πειθώ
Ονομαστική πληθυντικού	τα οξέα	-	τα ήπατα	τα πυρά	-
Γενική πληθυντικού	των οξέων	-	(των ηπάτων)	των πυρών	-
Αιτιατική πληθυντικού	τα οξέα	-	τα ήπατα	τα πυρά	-
Κλητική πληθυντικού	οξέα	-	ήπατα	πυρά	-

Two-ending adjective: διεθνής, διεθνής, διεθνές

Πτώση	Αρσενικό/Θηλυκό ενικό	Ουδέτερο ενικό	Αρσενικό/Θηλυκό πληθυντικό	Ουδέτερο πληθυντικό
Ονομαστική	ο/η διεθνής	το διεθνές	οι διεθνείς	τα διεθνή
Γενική	του/της διεθνούς	του διεθνούς	των διεθνών	των διεθνών
Αιτιατική	τον/τη διεθνή	το διεθνές	τους/τις διεθνείς	τα διεθνή
Κλητική	διεθνή (θηλ. διεθνής)	διεθνές	διεθνείς	διεθνή

Αρσενικό/Θηλυκό	Ουδέτερο	Γενική ενικού	Πληθυντικός (αρσ./θηλ.)	English
ακριβής	ακριβές	ακριβούς	ακριβείς	exact
συνεχής	συνεχές	συνεχούς	συνεχείς	continuous
ασφαλής	ασφαλές	ασφαλούς	ασφαλείς	safe
ειλικρινής	ειλικρινές	ειλικρινούς	ειλικρινείς	sincere
πλήρης	πλήρες	πλήρους	πλήρεις	full
θορυβώδης	θορυβώδες	θορυβώδους	θορυβώδεις	noisy

Obligation in -τέος: εξεταστέος (the -τός type follows καλός, καλή, καλό; the -σιμος / -ιμος type follows the stem-stressed όμορφος, όμορφη, όμορφο)

Πτώση	Αρσενικό	Θηλυκό	Ουδέτερο
Ονομαστική ενικού	ο εξεταστέος	η εξεταστέα	το εξεταστέο
Γενική ενικού	του εξεταστέου	της εξεταστέας	του εξεταστέου
Αιτιατική ενικού	τον εξεταστέο	την εξεταστέα	το εξεταστέο
Κλητική ενικού	εξεταστέε	εξεταστέα	εξεταστέο
Ονομαστική πληθυντικού	οι εξεταστέοι	οι εξεταστέες	τα εξεταστέα
Γενική πληθυντικού	των εξεταστέων	των εξεταστέων	των εξεταστέων
Αιτιατική πληθυντικού	τους εξεταστέους	τις εξεταστέες	τα εξεταστέα
Κλητική πληθυντικού	εξεταστέοι	εξεταστέες	εξεταστέα

Examples

Ελληνικά	English
Ο συγγραφέας υπέγραφε αντίτυπα, ενώ οι άλλοι συγγραφείς περίμεναν.	The author was signing copies while the other authors waited.
Η συνάντηση των συγγραφέων με τον γραμματέα του συλλόγου αναβλήθηκε.	The writers’ meeting with the association’s secretary was postponed.
Οι γονείς των μαθητών ενημερώθηκαν γραπτώς.	The pupils’ parents were informed in writing.
Τα κράτη μέλη συμφώνησαν, αλλά η απόφαση των κρατών της περιοχής καθυστερεί.	The member states agreed, but the decision of the states of the region is delayed.
Κανένα μέλος της επιτροπής δεν μίλησε για λογαριασμό των υπόλοιπων μελών.	No member of the committee spoke on behalf of the remaining members.
Το μέγεθός του μας εξέπληξε· τέτοια μεγέθη δεν τα είχαμε ξαναδεί.	Its size surprised us; we had never seen such magnitudes before.
Η επίδραση του οξέος στο μέταλλο είναι άμεση.	The effect of the acid on the metal is immediate.
Το άρθρο στηρίζεται στη δύναμη της πειθούς, όχι στον φόβο.	The article relies on the power of persuasion, not on fear.
Πρόκειται για σαφή παραβίαση του διεθνούς δικαίου.	This is a clear violation of international law.
Οι διεθνείς παρατηρητές επιβεβαίωσαν ότι τα διεθνή πρότυπα τηρήθηκαν.	The international observers confirmed that the international standards were respected.
Η εξεταστέα ύλη ανακοινώθηκε και το ποσό της εγγραφής είναι πληρωτέο ως το τέλος του μήνα.	The examinable syllabus has been announced and the registration fee is payable by the end of the month.
Μάζεψαν ό,τι ήταν φαγώσιμο και έφυγαν πριν νυχτώσει.	They gathered whatever was edible and left before nightfall.

Common mistakes

οι συγγραφέες -> οι συγγραφείς - nouns in -έας do not add -ες; their learned plural is -είς, and it doubles as the accusative (τους συγγραφείς).
των κράτων -> των κρατών - the genitive plural of neuters in -ος is -ών and is always stressed on that ending.
του κράτου -> του κράτους - the genitive singular is -ους; -ου belongs to το βιβλίο, not to το κράτος.
τα λάθια -> τα λάθη - το λάθος is a neuter in -ος like το κράτος, not a noun in -ι, so the plural is -η.
του διεθνή προβλήματος -> του διεθνούς προβλήματος - διεθνή is the accusative masculine/feminine; the genitive of a δικατάληκτο adjective ends in -ούς for every gender.
οι διεθνής οργανισμοί -> οι διεθνείς οργανισμοί - the plural of -ής is -είς; the singular form cannot stand next to a plural noun.
της πειθώς -> της πειθούς - πειθώ makes its genitive in -ούς and in nothing else. Its neighbour η ηχώ is freer: both της ηχούς and της ηχώς are current.
των οξών -> των οξέων - το οξύ keeps the learned stem οξε- outside the nominative and accusative singular.

Tips

Two endings do all the work in the neuter -ος class: -ους in the genitive singular and -η / -ών in the plural. If you can say το κράτος, του κράτους, τα κράτη, των κρατών, you can decline μέλος, έθνος, μέγεθος, λάθος, ύψος, είδος and πλήθος without thinking.
Watch the stress, not just the letters: μέγεθος but μεγέθη and μεγεθών. The three-syllable rule from lesson 27 is what moves it.
These words are frequent enough to attract a clitic, so remember the second accent: το μέγεθός του, το έθνος μας (no extra accent here - έθνος is only two syllables).
A quick test for δικατάληκτα: if the neuter of an adjective ends in -ές, the genitive is -ούς and the masculine/feminine plural is -είς. διεθνές → διεθνούς → διεθνείς.
A few members of the class are stressed on the stem, not on the ending. πλήρης and the whole -ώδης family leave the accent where it is (το πλήρες, το θορυβώδες, το ογκώδες); what is worth memorising there is the genitive plural των πλήρων, which stays on the stem while θορυβωδών, ογκωδών move to the ending. In the compounds of the κακοήθης type the neuter singular really does pull the accent back a syllable: συνήθης → το σύνηθες, αυτάρκης → το αύταρκες, κακοήθης → το κακόηθες, επιμήκης → το επίμηκες. The rest stress the ending throughout (ακριβής → ακριβές, των ακριβών).
Keep the -τέος forms for formal writing only. In speech you say η ύλη που θα εξεταστεί, τα χρήματα που πρέπει να πληρωθούν - να + subjunctive (lesson 25), not an adjective.
If you are unsure whether a plural is learned, check the singular ending first: -έας and neuter -ος always are; a noun in -ι or -ος masculine never is.