Με λίγα λόγια

Οι κτητικές αντωνυμίες δηλώνουν σε ποιον ανήκει κάτι: mijn boek (το βιβλίο μου), haar auto (το αυτοκίνητό της). Μπαίνουν ακριβώς πριν από το ουσιαστικό και σχεδόν ποτέ δεν αλλάζουν τύπο. Η μόνη εξαίρεση είναι το ons / onze: χρησιμοποιήστε το ons πριν από λέξη τύπου het, το onze πριν από λέξη τύπου de και πριν από κάθε πληθυντικό.

Ο κανόνας

Βάλτε την κτητική αντωνυμία ακριβώς πριν από το ουσιαστικό, όπως στο αγγλικό «my / your / her»: mijn huis, jouw fiets, haar tas. Δεν υπάρχει κλίση για de/het ή ενικό/πληθυντικό — ένας τύπος ταιριάζει σε κάθε ουσιαστικό. Έτσι mijn boek και mijn boeken, zijn auto και zijn auto’s: η κτητική αντωνυμία παραμένει ίδια.

Η μοναδική εξαίρεση είναι το ons / onze («δικός μας»):

• ons + λέξη τύπου het (ενικός) -> ons huis, ons kind, ons land
• onze + λέξη τύπου de (ενικός) -> onze auto, onze tuin, onze hond
• onze + οποιοσδήποτε πληθυντικός (λέξη τύπου de ή het) -> onze auto’s, onze kinderen, onze huizen

Τονισμένος έναντι άτονου τύπου: μερικοί τύποι έχουν μια ασθενή προφορική παραλλαγή (mijn -> m’n, zijn -> z’n, haar -> d’r/‘r). Αυτοί ανήκουν στον ανεπίσημο προφορικό λόγο· στη συνηθισμένη γραφή χρησιμοποιήστε τον πλήρη τύπο mijn, zijn, haar.

Για να τονίσετε την κτήση ή να πείτε «δικό μου, δικό σου» μόνο του, χρησιμοποιήστε van + την αντωνυμία αντικειμένου (βλ. μάθημα 13): Die fiets is van mij = Αυτό το ποδήλατο είναι δικό μου. Is dat boek van jou? = Είναι δικό σου εκείνο το βιβλίο;

Για ονόματα — και για λέξεις συγγένειας που χρησιμοποιούνται σαν ονόματα — έχετε δύο καθημερινές επιλογές:

• Κτητικό -s: προσθέστε -s στο όνομα, συνήθως χωρίς απόστροφο -> Jans boek, Maries jas, Peters auto. Μετά από ένα μακρό μονό φωνήεν (a, o, u, i, y) γράφετε -‘s, όπως και στον πληθυντικό: Anna’s tas, Otto’s fiets, Ruby’s jas. Το ίδιο -s μπαίνει και σε μια λέξη συγγένειας: vaders fiets, moeders recept, mijn broers kamer, oma’s bril.
• van + όνομα: het boek van Jan, de jas van Marie. Αυτό είναι πολύ συνηθισμένο, ειδικά στον προφορικό λόγο — και για ένα ουσιαστικό που δεν είναι ούτε όνομα ούτε λέξη συγγένειας είναι η μόνη σας επιλογή: de auto van de buurman, όχι de buurmans auto.

Τύποι και δομές

Ένα πράγμα στον ενικό παίρνει συνήθως το zijn, όποιο κι αν είναι το άρθρο του: het toestel -> zijn batterij, de boom -> zijn bladeren — ένας κάτοχος τύπου de δεν είναι λόγος να περάσετε στο haar, που ανήκει σε γυναικείο πρόσωπο. (Ο επίσημος γραπτός λόγος χρησιμοποιεί όντως το haar για οργανισμούς και αφηρημένες λέξεις τύπου de: de regering en haar beleid.)

Σημείωση: όταν ο κάτοχος είναι jullie, η κτητική αντωνυμία μπορεί να συρρικνωθεί σε je αν είναι σαφές από τα συμφραζόμενα: Hebben jullie je paspoort bij je? Διαφορετικά χρησιμοποιήστε jullie boek.

Η επιλογή ons/onze με μια ματιά:

Παραδείγματα

Συχνά λάθη

• onze huis -> ons huis — το «huis» είναι λέξη τύπου het, οπότε χρησιμοποιήστε το ons (όχι το onze) στον ενικό.
• ons auto -> onze auto — το «auto» είναι λέξη τύπου de· οι λέξεις τύπου de και όλοι οι πληθυντικοί παίρνουν onze.
• mijne boek / mijnen huis -> mijn boek — οι κτητικές αντωνυμίες δεν προσθέτουν ποτέ καταλήξεις (αλλάζει μόνο το ons/onze).
• jou boek -> jouw boek — η κτητική αντωνυμία είναι το jouw (με -w)· το jou (χωρίς -w) είναι η αντωνυμία αντικειμένου, όπως στο voor jou.
• Jan’s boek -> Jans boek — το κτητικό -s σε ένα όνομα δεν παίρνει απόστροφο.

Συμβουλές

• Για να θυμάστε το μόνο ανώμαλο: ons + λέξη τύπου het, onze για όλα τα υπόλοιπα (λέξεις τύπου de και όλοι οι πληθυντικοί).
• Παγίδα ορθογραφίας: jouw = κτητική αντωνυμία («δικός σου» + ουσιαστικό), jou = αντικείμενο («σε/για εσένα»). Ακούγονται ίδια, οπότε προσέξτε τι ακολουθεί: ουσιαστικό -> jouw, διαφορετικά -> jou.
• Χρειάζεστε το «δικό μου / δικό σου / δικό του» μόνο του; Περάστε στο van + αντωνυμία αντικειμένου: van mij, van jou, van hem, van haar, van ons, van hen (βλ. μάθημα 13).
• Οι ασθενείς τύποι m’n, z’n, d’r είναι εντάξει στον προφορικό λόγο, αλλά γράψτε mijn, zijn, haar στο κανονικό κείμενο.