呼格
A2 Wołacz 31 / 52
概要
wołacz(呼格)是用来呼唤或直接称呼某人时使用的格——Aniu!、Marku!、panie profesorze!。它是波兰语第七个、也是最后一个格,只会出现在你正对着说话的那个人或物上,绝不作主语或宾语。中性名词和所有复数形式都直接沿用主格,所以真正要学的,只是阳性和阴性名词单数的一小份词尾清单。
规则
只要一个名词(通常是名字、称谓,或指称某人的词)是你句子的受话人——你在喊、在写信给、或在打招呼的那个人——就要用呼格。书面上通常用逗号或感叹号把它隔开:Ewo, chodź tutaj!
阳性单数
两个词尾几乎覆盖了所有情况:
- -e(并伴随词干末尾辅音的软化)用于大多数硬辅音词干:pan -> panie、profesor -> profesorze(r -> rz)、student -> studencie(t -> ci)、sąsiad -> sąsiedzie(d -> dzi)。
- -u 用于软词干,以及以 k、g、ch 结尾的词干:koń -> koniu、nauczyciel -> nauczycielu、lekarz -> lekarzu,还有非常常见的以 -ek 结尾的人名,它们会丢掉游离的 e:Marek -> Marku、Tomek -> Tomku。
以 -a 结尾的阳性名词是例外:kolega、tata、kierowca、dentysta 在单数里按阴性名词的方式变格,所以它们的呼格是 -o——kolega -> kolego、tata -> tato、kierowca -> kierowco。形容词仍然按阳性保持一致:drogi kolego。
还有少数词是不规则的,值得记住:Bóg -> Boże、ojciec -> ojcze、chłopiec -> chłopcze、człowiek -> człowieku、ksiądz -> księże。
阴性单数
- -o用于硬变化的 -a 名词:kobieta -> kobieto、mama -> mamo、Ewa -> Ewo、córka -> córko。
- -u用于软词干和指小的 -a 名词(词尾像 -sia、-nia、-cia、-zia、-la):Ania -> Aniu、Kasia -> Kasiu、babcia -> babciu、ciocia -> ciociu、Ola -> Olu。
- -i / -y 用于以软辅音结尾的阴性名词:miłość -> miłości、noc -> nocy。词 pani 比较特殊,不变化:pani -> pani。
中性名词和所有复数
呼格和主格完全相同:中性名词 dziecko -> dziecko、okno -> okno;以及所有复数,例如 panowie!、panie!、dzieci!。
形容词与称呼语套语
呼格里的形容词或称谓性形容词只保持主格形式;只有名词才变词尾:drogi przyjacielu、szanowny panie Kowalski。在经典套语 pan / pani + 称谓/姓名里,pan 会变成 panie,后面的称谓名词也要变成呼格:Panie profesorze!、Panie doktorze!。而用 pani 时,pani 和(通常)称谓都保持不变:Pani doktor!
形式与结构
阳性单数:
| 主格 | 呼格 | 词尾/变化 |
|---|---|---|
| pan | panie | -e |
| profesor | profesorze | -e, r -> rz |
| student | studencie | -e, t -> ci |
| sąsiad | sąsiedzie | -e, d -> dzi, a -> e |
| Marek | Marku | -u(去掉 -e-) |
| Tomek | Tomku | -u(去掉 -e-) |
| lekarz | lekarzu | -u(软) |
| nauczyciel | nauczycielu | -u(软) |
| kolega | kolego | -o(以 -a 结尾的阳性名词) |
| tata | tato | -o(以 -a 结尾的阳性名词) |
| Bóg | Boże | 不规则 |
| ojciec | ojcze | 不规则 |
阴性单数:
| 主格 | 呼格 | 词尾/变化 |
|---|---|---|
| kobieta | kobieto | -o(硬) |
| mama | mamo | -o(硬) |
| Ewa | Ewo | -o(硬) |
| Ania | Aniu | -u(指小) |
| Kasia | Kasiu | -u(指小) |
| babcia | babciu | -u(指小) |
| Ola | Olu | -u(指小) |
| miłość | miłości | -i(软辅音) |
| pani | pani | 不变 |
中性和复数(=主格):
| 主格 | 呼格 |
|---|---|
| dziecko | dziecko |
| okno | okno |
| panowie | panowie |
| panie | panie |
| dzieci | dzieci |
例句
| Polski | 中文 |
|---|---|
| Dzień dobry, panie profesorze! | 早上好,教授! |
| Aniu, chodź tutaj! | 安尼亚,过来! |
| Marku, gdzie jesteś? | 马雷克,你在哪里? |
| Dziękuję, pani doktor. | 谢谢您,医生。(对女性) |
| Mamo, jestem głodny. | 妈妈,我饿了。 |
| Drogi przyjacielu, piszę do ciebie z Krakowa. | 亲爱的朋友,我在克拉科夫给你写信。 |
| O Boże, co to jest?! | 天哪,这是什么?! |
| Szanowny panie Kowalski, dziękuję za list. | 亲爱的科瓦尔斯基先生,谢谢您的来信。 |
| Kasiu, zadzwoń do mnie wieczorem. | 卡霞,晚上给我打电话。 |
| Dzieci, do domu! | 孩子们,回家吧! |
常见错误
- Panie profesor! -> Panie profesorze!——称谓名词也要变成呼格,不只是 pan。
- Ania, chodź!(呼喊时) -> Aniu, chodź!——直接称呼需要呼格;-sia / -nia 这类指小形式要用 -u 结尾。
- Marek, chodź! -> Marku, chodź!——以 -ek 结尾的人名要去掉 e,加上 -u。
- Mama, gdzie jesteś? -> Mamo, gdzie jesteś?——硬变化的 -a 名词呼格要用 -o。
- Drogim przyjacielu -> Drogi przyjacielu——形容词保持主格形式;只有名词变化。
- Pani doktorko! 用来称呼陌生人 -> Pani doktor!——阴性职业称谓在礼貌称呼里通常不变格。
学习提示
- 把它分成三类来记:阳性 -e / -u(但以 -a 结尾的阳性名词用 -o),阴性 -o / -u,所有中性或复数 =主格。
- -u 词尾是称呼人名时的好帮手:几乎每一个亲昵的 -sia / -nia / -cia / -ek 形式(Kasiu、Aniu、Marku)都以 -u 结尾。
- 记住阳性 -e 词尾带来的软化:profesor -> profesorze、student -> studencie——辅音本身发生了变化,不只是加了个 +e。
- 在随意的口语里,很多波兰人现在会用主格说名字(用 Ania! 而不是 Aniu!),但在书面语、信件和任何正式场合的称呼中,呼格仍然是标准用法。
- 最实用的一个套语是问候框架 Panie / Pani + 称谓:Panie profesorze、Pani doktor、Panie Kowalski。
- 呼格称呼经常和命令句一起出现,所以最好把它和命令式放在一起复习。