Zdrobnienia
A1 Verkleinwoorden 18 / 48
W skrócie
Zdrobnienie zamienia rzeczownik w coś małego, uroczego, czułego albo w porcję, dodając -je. Dokładna końcówka (-je, -tje, -etje, -pje, -kje) zależy od ostatniego dźwięku słowa. Każde zdrobnienie jest wyrazem typu het i tworzy liczbę mnogą z -s.
Zasada
Wybierz przyrostek, słuchając ostatniego dźwięku, a nie tylko pisowni:
- -je — domyślna forma, po większości spółgłosek: boek -> boekje, kop -> kopje, kat -> katje, huis -> huisje.
- -tje — po samogłosce albo po -l / -n / -r / -w poprzedzonych długą samogłoską, dyftongiem lub szwa: vrouw -> vrouwtje, ei -> eitje, stoel -> stoeltje, tafel -> tafeltje.
- -etje — po krótkiej akcentowanej samogłosce + l, m, n, ng, r; spółgłoska jest podwojona (nigdy po ng): bal -> balletje, man -> mannetje, kom -> kommetje, ring -> ringetje.
- -pje — po m, które następuje po długiej samogłosce, dyftongu lub l/r: boom -> boompje, raam -> raampje, arm -> armpje.
- -kje — po nieakcentowanym -ing; -ng zmienia się w -nk: koning -> koninkje, woning -> woninkje.
Zwróć uwagę na pisownię: słowo kończące się jedną literą długiej samogłoski podwaja ją przed -tje: auto -> autootje, foto -> fotootje, paraplu -> parapluutje.
Formy i schematy
| Przyrostek | Kiedy / Wanneer | Przykład |
|---|---|---|
| -je | po większości spółgłosek (-b, -d, -f, -g, -k, -p, -s, -t, -ch) | boek -> boekje, kop -> kopje |
| -tje | po samogłosce albo -l/-n/-r/-w po długiej samogłosce/dyftongu/szwa | vrouw -> vrouwtje, ei -> eitje, stoel -> stoeltje, tafel -> tafeltje |
| -etje | krótka akcentowana samogłoska + l, m, n, ng, r (spółgłoska podwojona) | bal -> balletje, man -> mannetje, kom -> kommetje, ring -> ringetje |
| -pje | m po długiej samogłosce/dyftongu lub l/r | boom -> boompje, raam -> raampje, arm -> armpje |
| -kje | nieakcentowane -ing (ng -> nk) | koning -> koninkje, woning -> woninkje |
Pisownia długiej samogłoski przed -tje:
| Słowo | Zdrobnienie |
|---|---|
| auto | autootje |
| foto | fotootje |
| paraplu | parapluutje |
| ski | skietje |
| café | cafeetje |
Zawsze het, liczba mnoga -s:
| Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |
|---|---|
| het huisje | de huisjes |
| het mannetje | de mannetjes |
| het boompje | de boompjes |
| het koninkje | de koninkjes |
Przykłady
| Nederlands | Polski |
|---|---|
| Ik woon in een klein huisje. | Mieszkam w małym domku. |
| Wil je een biertje? | Chcesz (kufel) piwka? |
| Wacht een kwartiertje, dan ben ik klaar. | Poczekaj kwadransik, zaraz będę gotowy. |
| Wat een schattig hondje! | Co za uroczy piesek! |
| Het meisje speelt in de tuin. | Dziewczynka bawi się w ogródku. |
| Zij heeft een nieuw autootje gekocht. | Kupiła nowy samochodzik. |
| Er staat een boompje in de pot. | W doniczce jest małe drzewko. |
| Doe mij maar een kommetje soep. | Daj mi tylko miseczkę zupy. |
Typowe błędy
- de huisje -> het huisje — każde zdrobnienie jest wyrazem typu het, bez wyjątków.
- balje / manje -> balletje / mannetje — krótka samogłoska + l/m/n/r przybiera -etje z podwojoną spółgłoską.
- boometje / kompje -> boompje / kommetje — długa samogłoska + m -> -pje; krótka samogłoska + m -> -etje.
- autotje -> autootje — podwój literę długiej samogłoski przed -tje.
- huisjen / mannetjen -> huisjes / mannetjes — liczba mnoga zdrobnienia to zawsze -s, nigdy -en.
- stoelje -> stoeltje — po długiej samogłosce + l/n/r potrzebne jest -tje, nie samo -je.
Wskazówki
- Dwie pewne stałe: zdrobnienie jest zawsze het, a jego liczba mnoga jest zawsze -s. Naucz się tego raz i przestań się martwić.
- Zaufaj słuchowi: kom ma krótką samogłoskę (-> kommetje), boom ma długą (-> boompje).
- Zasada dotycząca m myli wszystkich: krótka samogłoska = -etje, długa samogłoska/dyftong/l/r = -pje.
- Zdrobnienia łagodzą i pomniejszają: zamów porcję (een biertje, een kwartiertje, een bakje koffie) albo brzmij przyjaźnie (een momentje, een vraagje). Kilka słów niemal zawsze występuje tylko w formie zdrobniałej: meisje, ijsje, toetje.