W skrócie

Współczesny hebrajski stawia małe słówko, את (et), przed dopełnieniem bliższym — ale tylko wtedy, gdy to dopełnienie jest określone. To znak gramatyczny, nie przyimek: nie ma własnego znaczenia i nigdy nie jest tłumaczone na polski. אני רואה את הכלב (ani roe et ha-kelev) to po prostu „widzę tego psa”; את tylko oznacza, że „ten pies” jest rzeczą widzianą.

Cały trik polega na określoności. Jeśli dopełnieniem jest ten pies, albo Dan, albo książka Dany, albo ta książka, jest ono określone i przed nim musi stanąć את. Jeśli to po prostu jakiś pies — dowolny pies — nie ma tam את wcale. Ten sam czasownik daje więc dwie postacie: אני רואה כלב (ani roe kelev) „widzę psa” wobec אני רואה את הכלב (ani roe et ha-kelev) „widzę tego psa”. Angielski zaznacza tę różnicę przedimkami „a” i „the”; hebrajski dokłada do tego jeszcze את.

Zasada

• את oznacza określone dopełnienie bliższe — i nic więcej. Stoi tuż przed frazą rzeczownikową pełniącą funkcję dopełnienia, po czasowniku, w zwykłym szyku podmiot–orzeczenie–dopełnienie (S–V–O): אני קורא את הספר (ani kore et ha-sefer) „czytam tę książkę”. Oznacza, na co pada czynność, nigdy podmiotu i nigdy dopełnienia nieokreślonego.

• Jedno słowo, żadnych zmian. W przeciwieństwie do polskiego czy hebrajskiego przyimka, את nigdy nie odmienia się przez rodzaj ani liczbę dopełnienia. To samo את poprzedza dopełnienie określone rodzaju męskiego, żeńskiego, w liczbie pojedynczej lub mnogiej: את הכלב (et ha-kelev), את המפה (et ha-mapa), את הילדים (et ha-yeladim). To pojedyncza, nieodmienna partykuła.

• את jest nieme w tłumaczeniu na polski. Nie ma dla niego polskiego odpowiednika. Nie próbuj oddawać go jako „ten”, „do” czy „w” — te zadania należą do innych słów. את tylko informuje, że rzeczownik po nim jest dopełnieniem określonym.

• Dopełnienie nieokreślone → brak את. Dopełnienie bez określoności (po prostu „książka”, „trochę wody”, „dzieci”) nie przyjmuje niczego: אני רואה כלב (ani roe kelev), הוא כותב מכתב (hu kotev michtav). Dodanie tu את to błąd — את jest zarezerwowane dla określonych.

• Co liczy się jako „określone” (wszystko z wcześniejszych lekcji). Dopełnienie wywołuje את, gdy jest:

  • rzeczownikiem z rodzajnikiem ה־ (lekcja 2): הספר (ha-sefer) → את הספר (et ha-sefer);
  • nazwą własną — osoby lub miejsca — która jest z natury określona i nie przyjmuje ה־: דן (Dan) → את דן (et Dan); תל אביב (Tel Aviv) → את תל אביב (et Tel Aviv);
  • rzeczownikiem dzierżawionym za pomocą של (shel) (lekcja 10), który jest określony: הספר של דנה (ha-sefer shel Dana) → את הספר של דנה (et ha-sefer shel Dana);
  • rzeczownikiem z zaimkiem wskazującym (lekcja 9): הספר הזה (ha-sefer ha-zeh) → את הספר הזה (et ha-sefer ha-zeh).

• Dopełnienia zaimkowe należą do późniejszej lekcji. Gdy dopełnieniem jest zaimek („mnie”, „jego”, „to”), את zlewa się z nim w jedno słowo — אותי (oti), אותך (otcha), אותו (oto). Te odmienione formy też są z natury określone, ale poznasz je w lekcji 30; tutaj zostajemy przy pełnych dopełnieniach rzeczownikowych.

• Potoczna elizja: את ה־ → „ta-”. W mowie את, po którym następuje rodzajnik ה־, zlewa się i brzmi jak „ta-”: אני רואה את הכלב wychodzi jako ani roe ta-kelev. To normalna mowa potoczna — ale w piśmie zawsze zachowujesz oba słowa w pełni: את הכלב.

Formy i schematy

Partykuła jest nieodmienna — jedna forma dla każdego dopełnienia określonego:

Cztery czynniki wywołujące określoność, z których każdy zamienia gołe dopełnienie w dopełnienie z את:

Kontrast minimalny — jedyną różnicą jest określoność:

Przykłady

Typowe błędy

• אני רואה הכלב -> אני רואה את הכלב (ani roe et ha-kelev) — dopełnienie określone (ה־) musi być oznaczone; nie możesz pominąć את przed nim.
• אני אוכל את תפוח -> אני אוכל תפוח (ani ochel tapuach) — dopełnienie nieokreślone nie przyjmuje את; oznacza się tylko dopełnienia określone.
• אני רואה דן -> אני רואה את דן (ani roe et Dan) — nazwa własna jest z natury określona, więc potrzebuje את, mimo że nie ma ה־.
• אני מכיר הספר של דנה -> אני מכיר את הספר של דנה (ani makir et ha-sefer shel Dana) — rzeczownik dzierżawiony za pomocą של jest określony; oznacz go za pomocą את.
• אני רואה הילד הזה -> אני רואה את הילד הזה (ani roe et ha-yeled ha-zeh) — rzeczownik z zaimkiem wskazującym jest określony, więc też przyjmuje את.
• את הכלב רואה אותי (w znaczeniu „pies mnie widzi”) -> הכלב רואה אותי (ha-kelev roe oti) — את nigdy nie oznacza podmiotu; wykonawca czynności pozostaje goły.
• אני אוהב את עברית -> אני אוהב עברית (ani ohev ivrit) — nazwa języka jest tu traktowana jako nieokreślona, więc bez את.

Wskazówki

• Zadaj sobie jedno pytanie o dopełnienie: czy jest określone, czy nieokreślone? Jeśli jest określone — ma ה־, jest nazwą własną, frazą z של, albo ma zaimek wskazujący — postaw przed nim את. Jeśli jest nieokreślone, nie stawiaj niczego.
• את jest nieodmienne: jedno słowo dla dopełnienia rodzaju męskiego, żeńskiego, w liczbie pojedynczej lub mnogiej. Nigdy nie próbuj sprawić, by się „zgadzało”.
• Pamiętaj, że jest ono nietłumaczone. Kiedy przekładasz hebrajskie zdanie na polski, את po prostu znika — nie szukaj dla niego polskiego słowa.
• Zachowaj szyk S–V–את–O: podmiot, orzeczenie, potem את i jego dopełnienie określone — אני קורא את הספר (ani kore et ha-sefer).
• Dwa bliźniaki zapisywane jako את: wskaźnik dopełnienia et i zaimek at „ty (r.ż. lp.)” z lekcji 1. Rozróżnia je pozycja w zdaniu — mogą nawet wystąpić razem: את רואה את הכלב? (at roa et ha-kelev?).
• W mowie את ה־ ściąga się do „ta-” (roe ta-kelev). Rozpoznawaj to ze słuchu, ale w piśmie zapisuj את הכלב w pełni.
• Gdy dopełnieniem jest zaimek, את zamienia się w אותי / אותו (oti / oto) — to temat lekcji 30. Osobny bliźniak, przyimek את „z” (potocznie איתי, iti), odmienia się inaczej i należy do lekcji 17.
• Określoność wewnątrz fraz w stanie sprzężonym (smichut) działa inaczej i pojawi się później — na razie stosuj את do prostych czynników omówionych powyżej.