W skrócie

Współczesny hebrajski tworzy niemal każdą liczbę mnogą za pomocą jednego z dwóch sufiksów: ־ים (-im), domyślnej końcówki męskiej, i ־ות (-ot), domyślnej końcówki żeńskiej. Odrywasz to, na co kończy się liczba pojedyncza, i doklejasz sufiks: סוס (sus) „koń” → סוסים (susim), מיטה (mita) „łóżko” → מיטות (mitot). Naucz się tych dwóch sufiksów, a już potrafisz tworzyć liczbę mnogą większości rzeczowników na poziomie A1.

Jedyna rzecz, która potyka uczących się, to fakt, że sufiks nie jest etykietą rodzaju. Garstka pospolitych rzeczowników przyjmuje „źle wyglądającą” końcówkę — męski שולחן (shulchan) „stół” tworzy liczbę mnogą שולחנות (shulchanot) z żeńskim ־ות, żeński מילה (mila) „słowo” tworzy liczbę mnogą מילים (milim) z męskim ־ים. Rodzaj, którego nauczyłeś się w lekcji 3, nigdy się nie zmienia; zmienia się tylko brzmienie końcówki. Krótką listę nieregularnych liczb mnogich (kobiety, mężczyźni, miasta) po prostu trzeba zapamiętać.

Zasada

Dwa produktywne sufiksy. Męska końcówka liczby mnogiej to ־ים (-im), a żeńska końcówka liczby mnogiej to ־ות (-ot). Większość rzeczowników idzie za swoim rodzajem: rzeczowniki męskie przyjmują ־ים, rzeczowniki żeńskie przyjmują ־ות. Każdą liczbę mnogą zaczynaj od tego oczekiwania i koryguj je tylko dla zapamiętanych wyjątków poniżej.

Zanim dodasz sufiks, oderwij końcówkę liczby pojedynczej. Nigdy nie doklejasz sufiksu po prostu do całego słowa słownikowego — najpierw usuwasz znacznik liczby pojedynczej:

• Męski zakończony na spółgłoskę: dodaj wprost ־ים. סוס (sus) → סוסים (susim) „konie”, כלב (kelev) → כלבים (klavim) „psy”.
• Męski zakończony na ־ה: odrzuć ־ה, potem dodaj ־ים. מורה (moré) „nauczyciel” → מורים (morim), a nie מורהים.
• Żeński zakończony na ־ה: odrzuć ־ה, potem dodaj ־ות. מיטה (mita) → מיטות (mitot) „łóżka”, שאלה (she’ela) → שאלות (she’elot) „pytania”.
• Żeński zakończony na ־ית: końcówka zmienia się w ־יות (-iyot). מכונית (mechonit) „samochód” → מכוניות (mechoniyot), מונית (monit) „taksówka” → מוניות (moniyot).

Sufiks potrafi „kłamać” na temat rodzaju. Zamknięty zbiór bardzo pospolitych rzeczowników przyjmuje końcówkę należącą do drugiego rodzaju. Wciąż są pod względem brzmienia całkowicie regularne — trzeba tylko wiedzieć, którą końcówkę przyjmuje każdy z nich:

• Rzeczowniki męskie, które przyjmują żeńskie ־ות: שולחן (shulchan) → שולחנות (shulchanot) „stoły”, לילה (layla) → לילות (leilot) „noce”, מקום (makom) → מקומות (mekomot) „miejsca”.
• Rzeczowniki żeńskie, które przyjmują męskie ־ים: מילה (mila) → מילים (milim) „słowa”, שנה (shana) → שנים (shanim) „lata”, ביצה (beitza) → ביצים (beitzim) „jajka”.

Sufiks NIE zmienia rodzaju — to jest sedno sprawy. שולחנות (shulchanot) wciąż jest rodzaju męskiego; מילים (milim) wciąż jest rodzaju żeńskiego. Wszystko, co zgadza się z rzeczownikiem — przymiotniki, czasownik w czasie teraźniejszym, zaimki wskazujące, liczebniki — podąża za stałym rodzajem leksykalnym poznanym w lekcji 3, nigdy za końcówką ־ים / ־ות widoczną na powierzchni. Dlatego „duże stoły” to שולחנות גדולים (shulchanot gdolim) z przymiotnikiem w liczbie mnogiej rodzaju męskiego, a „piękne słowa” to מילים יפות (milim yafot) z przymiotnikiem w liczbie mnogiej rodzaju żeńskiego. Zgoda jest tematem lekcji 6–12; tutaj utrwal tylko zasadę: końcówkę odczytuj jako brzmienie liczby mnogiej, nigdy jako rodzaj.

Garstka liczb mnogich to formy supletywne — zapamiętaj je w całości. Nie powstają z liczby pojedynczej przez żadną regułę sufiksalną; to osobne rdzenie, których uczysz się na pamięć: אישה (isha) → נשים (nashim) „kobiety”, איש (ish) → אנשים (anashim) „mężczyźni, ludzie”, עיר (ir) → ערים (arim) „miasta”, בית (bayit) → בתים (batim) „domy”, בן (ben) → בנים (banim) „synowie”.

Rzeczowniki typu segol przesuwają swoje samogłoski — ucz się liczby mnogiej jako całego słowa. Dwusylabowe rzeczowniki takie jak ספר (sefer) „książka” i ילד (yeled) „chłopiec” zmieniają w liczbie mnogiej swoje wewnętrzne samogłoski: ספרים (sfarim), ילדים (yeladim), כלבים (klavim). Na poziomie A1 nie próbuj tego wyliczać — po prostu zapamiętaj każdą liczbę mnogą jako całe słowo. Mechanizm samogłoskowy, który za tym stoi — wzorce rzeczownikowe, czyli משקלים (mishkalim) — to temat na później.

Formy i schematy

Produktywne wzorce — odrywasz końcówkę liczby pojedynczej, potem dodajesz sufiks:

Rzeczowniki z „kłamiącym sufiksem” — końcówka wskazuje na zły rodzaj, ale rodzaj nigdy się nie zmienia:

Formy supletywne / nieregularne liczby mnogiej do zapamiętania w całości:

Przykłady

Typowe błędy

• מורהים -> מורים (morim) — odrzuć końcówkę liczby pojedynczej ־ה, zanim dodasz ־ים; nigdy nie zachowujesz obu naraz.
• מיטים -> מיטות (mitot) — rzeczownik żeński na ־ה przyjmuje ־ות, a nie ־ים.
• שולחנים -> שולחנות (shulchanot) — שולחן to jeden z rzeczowników męskich, które przyjmują końcówkę ־ות; zapamiętaj go.
• מילות -> מילים (milim) — מילה jest rodzaju żeńskiego, ale przyjmuje końcówkę ־ים; tutaj sufiks nie idzie za rodzajem.
• שולחנות גדולות -> שולחנות גדולים (shulchanot gdolim) — שולחן zostaje rodzaju męskiego, więc przymiotnik jest w liczbie mnogiej rodzaju męskiego, mimo że rzeczownik kończy się na ־ות.
• מילים יפים -> מילים יפות (milim yafot) — מילה zostaje rodzaju żeńskiego, więc przymiotnik jest w liczbie mnogiej rodzaju żeńskiego, mimo że rzeczownik kończy się na ־ים.
• אישות / אישים (dla „kobiety”) -> נשים (nashim) — „kobiety” to forma supletywna liczby mnogiej, niezwiązana z regułami sufiksów.
• עירים -> ערים (arim) — עיר ma nieregularny rdzeń liczby mnogiej; naucz się go jako całego słowa.

Wskazówki

• Ucz się każdego nowego rzeczownika razem z jego liczbą mnogą, nie tylko z rodzajem — mów „sefer, sfarim” tak, jak mówisz „sefer, rodzaj męski”.
• Najpierw domyślna wersja, potem korekta: oczekuj męski → ־ים i żeński → ־ות, a odstępuj od tego tylko dla zapamiętanych słów-wyjątków.
• Zawsze odrywaj końcówkę liczby pojedynczej przed dodaniem sufiksu; ־ה i ־ית znikają, zanim dojdzie liczba mnoga.
• Końcówka to brzmienie, nie etykieta rodzaju. Żeby wybrać przymiotnik albo czasownik, przypomnij sobie leksykalny rodzaj rzeczownika z lekcji 3, a nie ־ים / ־ות, które widzisz.
• Trzymaj krótką listę fiszek z rzeczownikami o „kłamiącym sufiksie” — שולחן, לילה, מקום po jednej stronie; מילה, שנה, ביצה po drugiej.
• Pamiętaj, że ־ית zmienia się w ־יות (dodatkowe yod): מכונית → מכוניות, a nie מכוניתים.
• Form supletywnych jest niewiele — נשים, אנשים, ערים, בתים, בנים — więc jednorazowe ich przećwiczenie opłaca się na stałe.
• Nie próbuj na poziomie A1 wyprowadzać liczby mnogiej rzeczowników typu segol (sefer → sfarim); przesunięcie samogłoskowe to temat lekcji o wzorcach rzeczownikowych. Po prostu zapamiętaj liczbę mnogą.