W skrócie

Arabski nie ma czasu przyszłego. Ma czas teraźniejszy, który już znasz, i dwa małe znaczniki, które stawia się przed nim, i to cały system: أَكْتُبُ „piszę” staje się سَأَكْتُبُ albo سَوْفَ أَكْتُبُ, „napiszę”. Wewnątrz czasownika nic się nie rusza. Trzynaście pól z lekcji 14 to te same trzynaście pól tutaj, z literą albo słowem przyspawanym z przodu.

Dwie rzeczy muszą wyjść dobrze, i obie są mechaniczne. سَـ to przedrostek, więc pisze się go przyklejonego do czasownika, bez żadnej spacji; سَوْفَ to samodzielne słowo. A czasownik zachowuje końcówkę trybu oznajmującego nietkniętą — damma سَأَكْتُبُ i ن w سَيَكْتُبونَ siedzą dokładnie tam, gdzie siedziały wcześniej, bo te znaczniki zmieniają czas czasownika i nigdy jego trybu.

Zasada

1. Oba znaczniki siadają na czasie teraźniejszym, i tylko na nim. المُضارِع samo w sobie jest wystarczająco bezczasowe, by pokryć teraźniejszość; postaw przed nim سَـ albo سَوْفَ, a zostaje przypięte do przyszłości. يَدْرُسُ „studiuje / jest w trakcie studiów” → سَيَدْرُسُ / سَوْفَ يَدْرُسُ „będzie studiował”. Żaden znacznik nie może stanąć nigdzie koło czasownika w czasie przeszłym: سَكَتَبَ to nie „napisze”, to w ogóle nie arabski. Jeśli czasownik przed Tobą to ماضٍ, znaczniki przyszłości nie mają się do czego przyszyć.

2. سَـ to przedrostek. Pisz go łącznie. Zachowuje się jak و ze „i” i بِـ z „z”: jedna litera, niosąca fathę, przyspawana do następnego słowa. سَأَذْهَبُ، سَتَكْتُبينَ، سَنَدْرُسُ، سَيَذْهَبونَ — nigdy ze spacją, nigdy w osobnym wierszu, i nic nie wolno wstawić między nie a jego czasownik. Tradycyjna gramatyka nazywa to سينُ التَّنْفيسِ, „س rozszerzenia”, idea jest taka, że wypycha czynność poza chwilę teraźniejszą. Nazwy nie potrzebujesz; potrzebujesz nawyku, by pisać to jako część słowa.

3. Dwie pisownie, na które warto wskazać. W pierwszej osobie liczby pojedynczej przedrostek أَ czasownika zachowuje hamzę, siedzącą na alifie, a س po prostu się o nią opiera: سَأَكْتُبُ، سَأَذْهَبُ، سَأَجْلِسُ. Z przedrostkiem „on/oni” يَـ wychodzi bardzo częsty kształt سَيَـ: سَيَكْتُبُ، سَيَشْرَبُ، سَيَذْهَبونَ. A tam, gdzie pierwsza osoba już zaczyna się maddą, bo rdzeń startuje hamzą — آكُلُ od أَكَلَ — madda zostaje, a س opiera się o nią: سَآكُلُ, nie سَأَأْكُلُ.

4. سَوْفَ to osobne słowo i stoi bezpośrednio przed czasownikiem. سَوْفَ أَذْهَبُ، سَوْفَ تَكْتُبينَ، سَوْفَ نَدْرُسُ. Pisze się je osobno, nigdy się nie łączy, i choć to całe słowo, nie wolno mu chodzić po zdaniu: stoi bezpośrednio przed czasownikiem, który znaczy, dokładnie tam, gdzie stanęłoby سَـ. أَذْهَبُ سَوْفَ إِلَى المَدْرَسَةِ jest błędem: znacznika nie stawia się za czasownikiem.

5. Tryb się nie zmienia: czas teraźniejszy zostaje مَرْفوع. To punkt, w którym większość uczniów się myli, bo spodziewają się, że znacznik przed czasownikiem zrobi coś z jego tyłem. Nie robi. Pięć pól bez końcówki zachowuje dammę — سَأَكْتُبُ، سَتَكْتُبُ، سَيَكْتُبُ، سَنَكْتُبُ — a pola z końcówką zachowują swoje ن: سَتَكْتُبينَ، سَيَكْتُبانِ، سَيَكْتُبونَ. A więc سَأَذْهَبَ i سَيَذْهَبوا to oba błędy. Później spotkasz partykuły, które naprawdę sięgają w czasownik i zmieniają końcówkę (lekcje 33 i 35); سَـ i سَوْفَ do nich nie należą, i warto ten kontrast zapisać już teraz.

6. Wybór między nimi: w większości wolny, z przechyleniem. We współczesnym użyciu oba są w dużej mierze wymienne, i w większości zdań wolno napisać którekolwiek. Przechylenie jest takie: سَـ to lżejszy, zwyklejszy znacznik i pasuje do bliskiego i konkretnego — سَأَشْرَبُ القَهْوَةَ بَعْدَ قَليلٍ. سَوْفَ jest cięższe. Czyta się jako dalsze w czasie, albo bardziej oficjalne, albo bardziej emfatyczne — obietnica, oświadczenie, nagłówek, plan na przyszły rok raczej niż na to popołudnie. Gazety i oświadczenia urzędowe używają سَوْفَ swobodnie; wiadomość do przyjaciela niemal zawsze użyje سَـ. Gdy wahasz się, bierz سَـ; rzadko brzmi nie na miejscu, podczas gdy źle postawione سَوْفَ może zabrzmieć pompatycznie.

Czego nigdy nie wolno, to użyć obu. سَوْفَ سَأَذْهَبُ to nie extra-przyszłość, to błąd — wybierz jeden znacznik i drugi odrzuć.

7. Sam czas teraźniejszy plus słowo czasu już jest przyszłością. Arabski nie nalega na znacznik. Jeśli zdanie zawiera słowo, które ustala czas, gołe مُضارِع to całkowicie zwykła przyszłość: نَذْهَبُ إِلَى السّوقِ غَدًا „idziemy jutro na targ”. Działa to tak samo jak polski (i angielski) czas teraźniejszy na umówione („we wtorek lecimy”). Dodanie سَـ też jest w porządku i trochę bardziej jednoznaczne; różnica jest mała. Przydatne słowa czasu na teraz:

• غَدًا jutro — zwróć uwagę na końcówkę: ـً, biernik z tanwinem.
• بَعْدَ غَدٍ pojutrze — بَعْدَ bierze to, co następuje, w dopełniaczu (lekcja 20).
• بَعْدَ قَليلٍ za chwilę; بَعْدَ ساعَةٍ za godzinę.
• اللَّيْلَةَ dziś wieczorem; قَريبًا wkrótce.
• الأُسْبوعَ القادِمَ، الشَّهْرَ القادِمَ، السَّنَةَ القادِمَةَ — w przyszłym tygodniu, w przyszłym miesiącu, w przyszłym roku.

Zauważ biernik na tych, które stoją same — fatha na غَدًا، اللَّيْلَةَ، الأُسْبوعَ القادِمَ nie jest przypadkowa. Arabski stawia wyrażenie czasu odpowiadające na „kiedy?” w bierniku, a przymiotnik zgadza się z nim tam: الأُسْبوعَ القادِمَ, oba słowa z fathą. To ظَرْف z lekcji 31; na razie zapamiętaj te wyrażenia jako stałe bloki z wbudowaną fathą i oprzyj się ciągowi mianownika (الأُسْبوعُ القادِمُ).

8. Przeczenia nie robi się przez لا. Właśnie nauczyłeś się لا + المُضارِع na „nie” przy czasie teraźniejszym (lekcja 23), i naturalny ruch to postawić to przed przyszłością: لا سَأَذْهَبُ. Arabski na to nie pozwala. Czas przyszły ma własny przecznik, لَنْ, który całkowicie zastępuje znacznik — لَنْ أَذْهَبَ „nie pójdę” — i ten zmienia końcówkę czasownika. To lekcja 37, i jeszcze go nie potrzebujesz. Czego potrzebujesz dziś, to reguły w praktycznej postaci: czasownik niosący سَـ albo سَوْفَ się nie przeczy — oba znaczniki przyszywają się tylko do czasownika twierdzącego. Powiedz twierdząco albo poczekaj na لَنْ.

9. Czego tu świadomie nie ma. „Będzie” i inne przyszłe zdania imienne potrzebują czasownika كانَ, a to lekcja 32; do tego czasu trzymaj przyszłości czasownikowe. Zestawienie كانَ سَيَفْعَلُ („miał zrobić”), i partykuła قَدْ, która cieniuje czasownik ku „może” albo „już”, to lekcja 45. سَـ na czasowniku pochodnym (سَيُسافِرُ، سَنَسْتَقْبِلُ) działa dokładnie tak samo jak tutaj, ale te tematy to lekcje 46–48, więc tabele poniżej zostają przy zdrowych czasownikach I koniugacji.

Formy i schematy

Siedem osób, których będziesz używać najczęściej, na zdrowym czasowniku I koniugacji ذَهَبَ — يَذْهَبُ. Dwie prawe kolumny to ten sam czasownik z tą samą końcówką; różni się tylko znacznik.

Sześć pól pominiętych powyżej — trzy liczby podwójne, jeszcze jedna męska mnoga (أَنْتُمْ) i dwie żeńskie mnogie — nie kryją niespodzianek. Znacznik się dodaje, a czas teraźniejszy zostaje nietknięty, ن i wszystko:

Samo złączenie, jeden wiersz na literę przedrostka. Cztery zwykłe przypadki i jeden, który na papierze wygląda dziwnie:

Wyrażenia czasu, które same niosą przyszłość albo idą obok znacznika. Zapamiętaj końcówkę jako część zwrotu.

Przykłady

Typowe błędy

• سَ أَذْهَبُ -> سَأَذْهَبُ — س to przedrostek, nie słowo. Pisze się je łącznie z czasownikiem, bez spacji, dokładnie jak و z عَطْف.
• سَوْفَ سَأَذْهَبُ -> سَوْفَ أَذْهَبُ (albo سَأَذْهَبُ) — jeden znacznik na czasownik. Podwojenie nic nie dodaje i jest po prostu niegramatyczne.
• سَكَتَبَ -> سَيَكْتُبُ — znaczniki przyszywają się tylko do czasu teraźniejszego. Czasownika w czasie przeszłym nie da się zamienić w przyszłość, przedrostkując cokolwiek.
• سَأَذْهَبَ -> سَأَذْهَبُ — czasownik zostaje مَرْفوع. سَـ zmienia czas, nigdy tryb, więc damma jest nietknięta.
• سَيَذْهَبوا -> سَيَذْهَبونَ — ن trybu oznajmującego zostaje z tego samego powodu. Zrzucanie go należy do lekcji 33 i 40, nie tutaj.
• لا سَأَذْهَبُ -> لَنْ أَذْهَبَ — لا przeczy zwykłej teraźniejszości. Przyszłości przeczy się przez لَنْ, które całkowicie zastępuje znacznik (lekcja 37).
• سَأَجْلِسُ غَدٌ -> سَأَجْلِسُ غَدًا — wyrażenie czasu odpowiadające na „kiedy?” idzie w biernik, a tanwin pisze się ـً.
• سَأَذْهَبُ الأُسْبوعُ القادِمُ -> سَأَذْهَبُ الأُسْبوعَ القادِمَ — ta sama reguła przy zwrocie dwuwyrazowym: rzeczownik bierze fathę, a przymiotnik idzie za nim.
• سَأَأْكُلُ -> سَآكُلُ — pierwsza osoba أَكَلَ to آكُلُ z maddą, a س opiera się o nią; drugiej hamzy nie ma co pisać.
• سَهِيَ تَذْهَبُ -> هِيَ سَتَذْهَبُ — znacznik należy do czasownika, nie do zdania ani do zaimka przed nim.
• أَذْهَبُ سَوْفَ إِلَى المَكْتَبَةِ -> سَوْفَ أَذْهَبُ إِلَى المَكْتَبَةِ — سَوْفَ to osobne słowo, ale nie ruchome; stoi bezpośrednio przed swoim czasownikiem.

Wskazówki

• Weź dowolne ćwiczenie czasu teraźniejszego, które już robiłeś, i odpal je jeszcze raz z سَـ z przodu. To dosłownie cała lekcja: żadnych nowych końcówek, żadnych nowych tematów, trzynaście znanych form.
• Mów znacznik i czasownik jako jedno słowo, سَنَدْرُسُ, nie „سَ … نَدْرُسُ”. Jeśli we własnym głosie słyszysz pauzę, we własnym tekście napiszesz spację.
• Domyślnie bierz سَـ. سَوْفَ zostaw na moment, gdy chcesz wagi — obietnicę, oficjalne ogłoszenie albo coś naprawdę dalekiego — i będziesz brzmiał naturalnie w obu rejestrach.
• Dwa kształty do przećwiczenia na wyrost to pierwsza i trzecia osoba: سَأَـ i سَيَـ. Między nimi pokrywają większość tego, co naprawdę napiszesz.
• Zapamiętaj غَدًا، اللَّيْلَةَ، الأُسْبوعَ القادِمَ z przyklejonymi fathami, jako pojedyncze pozycje słownikowe. Regułę za tą końcówką spotkasz w lekcji 31 i już będzie brzmiała słusznie.
• Przy czytaniu tekstu bez znaków samogłoskowych nie bierz każdego początkowego س za znacznik przyszłości: سَمِعَ، سَأَلَ، سَيّارَة zaczynają się rdzeniowym س. Pytaj, czy to, co następuje, to rozpoznawalny czas teraźniejszy — أ / ت / ي / ن plus temat. Jeśli nie, س należy do słowa.
• Nie próbuj jeszcze przeczyć przyszłości. Przeformułuj twierdząco albo użyj zwykłej teraźniejszości z لا, aż لَنْ przyjdzie w lekcji 37.
• Zignoruj na razie każdy inny sposób, w jaki arabski mówi o przyszłości — قَدْ, كانَ سَيَفْعَلُ, imiesłów użyty na czynność bliską. Dwa znaczniki i słowo czasu uniosą wszystko, czego potrzebuje rozmowa na A1.