서수사
A2 Liczebniki porządkowe 29 / 52
요약
서수사(폴란드어로 liczebniki porządkowe)는 순서나 서열을 나타내며 — pierwszy, drugi, trzeci(첫째, 둘째, 셋째) — który?(몇 번째?)라는 질문에 답한다. 13단계에서 배운 기수사와 달리 서수사는 형용사처럼 행동한다: 꾸미는 명사의 성, 수, 격에 일치하며 형용사와 똑같이 격변화한다. 이 일치만 제대로 익히면 날짜를 말하고, 시각을 말하고, 층수와 장(章) 번호를 매기고, 무엇이든 순위를 매길 수 있다.
규칙
형용사다
모든 서수사는 사실 평범한 형용사다. pierwszy은 dobry(경자음형)처럼, trzeci은 tani(연자음형)처럼 격변화하며, 나머지 서수사도 모두 이 두 유형 중 하나를 따른다. 그래서 서수사는 언제나 자신이 가리키는 명사의 성, 수, 격을 그대로 옮겨 받는다.
- pierwszy dzień (첫째 날, 남성), pierwsza lekcja (첫 번째 수업, 여성), pierwsze piętro (1층, 중성);
- na trzecim piętrze (3층에서, 전치격), do piątej klasy (5학년으로, 생격).
영어와 달리 어미 탈락도 없고, ‘하나’만을 위한 특별한 형태도 없다 — 어미는 그저 성과 격에 따라 바뀔 뿐이다.
단어 만들기
1부터 10까지의 어간은 하나하나 외워야 하는 단어다. 11부터는 기수사의 어간에 형용사 어미를 붙여 서수사를 만든다. liczebnik główny -> liczebnik porządkowy의 변화에 주의하자: pięć -> piąty, osiem -> ósmy, dziesięć -> dziesiąty, sto -> setny, tysiąc -> tysięczny. 아래 표를 참고하라.
복합 서수사: 마지막 두 단어만 어미가 바뀐다
복합 서수사에서는 백 단위와 천 단위는 기수사 그대로 남고, 십 단위와 일 단위만 서수사로 바뀌어 격변화한다. 마지막 단어를 보면 이 규칙을 확인할 수 있다.
- 21번째 -> dwudziesty pierwszy(십 단위와 일 단위 둘 다 서수사다);
- 121번째 -> sto dwudziesty pierwszy(sto는 기수사 그대로이고, 그다음 두 단어가 서수사다);
- 1999번째 / 1999년 -> tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiąty dziewiąty(tysiąc, dziewięćset은 기수사이고, 마지막 두 단어만 서수사다).
쓰이는 곳
- 날짜. 며칠인지는 서수사로 나타낸다. 날짜를 말할 때: Dziś jest dwudziesty maja(오늘은 5월 20일이다, 주격). ‘몇 월 며칠에’라고 할 때는 생격을 쓴다: Wrócę dwudziestego maja(5월 20일에 돌아올게요). 월(月)은 언제나 생격이다: maja, lipca, grudnia.
- 시각. 시(時)는 여성형 서수사다(숨은 명사 godzina에 일치하기 때문이다): Jest pierwsza(1시입니다), Jest trzecia. ‘~에’는 전치격을 쓴다: o pierwszej, o piątej(1시에, 5시에); 예정된 ‘~로’는 대격을 쓴다: na siódmą(7시로).
- 층, 장(章), 학년, 등수: drugie piętro, trzeci rozdział, piąta klasa, pierwsze miejsce.
형태와 패턴
1~20 서수사(남성 주격)
| 1 pierwszy | 2 drugi | 3 trzeci | 4 czwarty |
|---|---|---|---|
| 5 piąty | 6 szósty | 7 siódmy | 8 ósmy |
| 9 dziewiąty | 10 dziesiąty | 11 jedenasty | 12 dwunasty |
| 13 trzynasty | 14 czternasty | 15 piętnasty | 16 szesnasty |
| 17 siedemnasty | 18 osiemnasty | 19 dziewiętnasty | 20 dwudziesty |
십, 백, 천 단위
| 30 trzydziesty | 40 czterdziesty | 50 pięćdziesiąty |
|---|---|---|
| 60 sześćdziesiąty | 70 siedemdziesiąty | 80 osiemdziesiąty |
| 90 dziewięćdziesiąty | 100 setny | 1000 tysięczny |
주격 단수의 성
| 남성 | 여성형 | 중성 |
|---|---|---|
| pierwszy dzień | pierwsza lekcja | pierwsze piętro |
| drugi raz | druga kawa | drugie danie |
| trzeci rok | trzecia klasa | trzecie miejsce |
pierwszy의 전체 격변화(경자음형, dobry처럼)
| 격 | 남성 단수 | 여성 단수 | 중성 단수 | 남성인칭 복수 | 그 외 복수 |
|---|---|---|---|---|---|
| 주격 | pierwszy | pierwsza | pierwsze | pierwsi | pierwsze |
| 생격 | pierwszego | pierwszej | pierwszego | pierwszych | pierwszych |
| 여격 | pierwszemu | pierwszej | pierwszemu | pierwszym | pierwszym |
| 대격 | pierwszy / pierwszego | pierwszą | pierwsze | pierwszych | pierwsze |
| 조격 | pierwszym | pierwszą | pierwszym | pierwszymi | pierwszymi |
| 전치격 | pierwszym | pierwszej | pierwszym | pierwszych | pierwszych |
남성 단수 대격은 유정 명사일 때 pierwszego, 무정 명사일 때 pierwszy이다. 남성인칭 복수 주격에서는 형용사 교체 pierwszy -> pierwsi가 나타나며, drugi -> drudzy도 마찬가지다.
연자음형: trzeci(tani처럼)
| 격 | 남성 단수 | 여성 단수 | 중성 단수 |
|---|---|---|---|
| 주격 | trzeci | trzecia | trzecie |
| 생격 | trzeciego | trzeciej | trzeciego |
| 여격 | trzeciemu | trzeciej | trzeciemu |
| 대격 | trzeci / trzeciego | trzecią | trzecie |
| 조격 | trzecim | trzecią | trzecim |
| 전치격 | trzecim | trzeciej | trzecim |
예문
| Polski | 한국어 |
|---|---|
| To jest moja pierwsza wizyta w Polsce. | 이번이 저의 폴란드 첫 방문입니다. |
| Mieszkam na trzecim piętrze. | 저는 3층에 삽니다. |
| Wrócę dwudziestego maja. | 저는 5월 20일에 돌아올 거예요. |
| Dziś jest pierwszy września. | 오늘은 9월 1일입니다. |
| Jest druga, czas na obiad. | 2시예요, 점심 먹을 시간이에요. |
| Spotkajmy się o piątej. | 5시에 만납시다. |
| Nasza drużyna zajęła pierwsze miejsce. | 우리 팀이 1등을 했어요. |
| Czytam dwudziesty rozdział książki. | 저는 그 책의 20장을 읽고 있어요. |
| To już dwudziesty pierwszy wiek. | 벌써 21세기예요. |
| Która godzina? Jest dziesiąta. | 몇 시예요? 10시예요. |
자주 하는 실수
- na trzeci piętrze -> na trzecim piętrze — 서수사는 자신이 꾸미는 명사의 격을 따라야 한다(여기서는 전치격).
- dwa maja -> drugiego maja — 날짜는 기수사가 아니라 생격의 서수사를 쓴다.
- dwadzieścia pierwszy wiek -> dwudziesty pierwszy wiek — 복합 서수사에서는 십 단위 단어도 서수사(dwudziesty)가 되어야지 기수사가 되어서는 안 된다.
- pierwszy lekcja -> pierwsza lekcja — 서수사는 성에 일치해야 한다(여성형 pierwsza).
- Jest pierwszy. (시각) -> Jest pierwsza. — 시각을 나타내는 서수사는 여성형이며, godzina에 일치한다.
- o piąta -> o piątej — ‘~에’는 전치격을 쓰므로, piąta가 piątej로 바뀐다.
- 100번째에 sto pierwszy을 쓰면 안 된다 -> setny가 맞다 — 100번째는 별도의 단어이고, sto pierwszy은 101번째라는 뜻이다.
학습 팁
- 모든 서수사를 형용사로 취급하라: dobry / tani를 격변화시키는 방법을 그대로 적용하면 된다.
- 날짜는 두 단계로 생각하라: 일 = 서수사, 월 = 생격. ‘5월 5일에’는 -> piątego maja이 된다.
- 시각을 나타내는 서수사가 모두 여성형인 것은 godzina이 여성 명사이기 때문이다: pierwsza, druga, trzecia… 그리고 ‘~에’는 전치격으로 바꾼다: o pierwszej, o drugiej.
- 큰 수에서는 마지막 두 단어만 서수사가 되고, 그 왼쪽은 모두 기수사 그대로 남는다.
- 기수사에서 서수사로 바뀔 때의 어간 변화에 주의하라: pięć -> piąty, osiem -> ósmy, dziewięć -> dziewiąty, sto -> setny.
- 남성인칭 복수형 pierwsi, drudzy는 일찍 익혀 두자 — 학습자들이 자주 틀리는 부분이다(pierwsze miejsca이지만 pierwsi zawodnicy).