Voix passive

B1 Lijdende vorm (passief) 42 / 48

En bref

La voix passive transforme l’objet d’une action en sujet grammatical. Le néerlandais en a deux : le passif de processus avec worden (action en cours : De brief wordt geschreven — la lettre est en train d’être écrite) et le passif d’état avec zijn (le résultat : De brief is geschreven — la lettre est/a été écrite). L’agent, s’il est mentionné, suit door, et le participe passé va à la fin.

La règle

1. Actif et passif. Dans l’actif, l’agent est le sujet. Dans le passif, ce sur quoi porte l’action devient le sujet, et l’agent devient facultatif :

  • Actif : De student schrijft de brief. (L’étudiant écrit la lettre.)
  • Passif : De brief wordt (door de student) geschreven. (La lettre est écrite (par l’étudiant).)

2. Passif de processus : worden + participe passé. Utilisez worden pour une action en cours ou répétée. Conjuguez worden ; le participe reste à la fin.

Personneworden (présent)
ikword
jij / uwordt
hij / zij / hetwordt
wij / jullie / zijworden

Prétérit : werd (singulier) / werden (pluriel) : De brief werd geschreven.

3. Passif d’état/de résultat : zijn + participe passé. Utilisez zijn quand vous décrivez le résultat achevé, et non l’action en cours :

  • De deur wordt gesloten. = la porte est en train d’être fermée (processus).
  • De deur is gesloten. = la porte est (maintenant) fermée (état/résultat).

4. Passé composé passif. Le passé composé du passif de processus utilise lui aussi zijn, et le participe geworden est omis. Ainsi is geschreven couvre à la fois « a été écrite » (action achevée) et « est écrite » (état) :

Temps / modalActifPassif
PrésentDe student schrijft de brief.De brief wordt geschreven.
PrétéritDe student schreef de brief.De brief werd geschreven.
Passé composéDe student heeft de brief geschreven.De brief is geschreven.
Plus-que-parfaitDe student had de brief geschreven.De brief was geschreven.
FuturDe student zal de brief schrijven.De brief zal geschreven worden.
ModalDe student moet de brief schrijven.De brief moet geschreven worden.

5. L’agent avec door. L’agent est introduit par door, et non par bij ou van : De brief wordt door de student geschreven. Un outil ou un moyen utilise met : De brief wordt met de hand geschreven.

6. Le passif impersonnel avec er. Les verbes sans complément d’objet direct (intransitifs, comme dansen, lachen, werken) ne peuvent pas former de passif normal, mais vous pouvez former un passif impersonnel avec er. Il décrit une activité en général, sans sujet :

  • Er wordt gedanst. (On danse / Les gens dansent.)
  • Er werd veel gelachen. (On a beaucoup ri.)

7. men comme alternative active. Au lieu du passif, vous pouvez garder la phrase active avec men (« on/les gens ») ou familièrement je : Men spreekt hier Nederlands. = Hier wordt Nederlands gesproken.

Formes et structures

Structure : sujet + forme de worden/zijn + (door + agent) + … + participe passé

ÉlémentChoix
Action en cours / répétéeworden (word, wordt, worden / werd, werden)
Résultat ou action achevéezijn (ben, bent, is, zijn / was, waren)
Obligation / possibilité / permissionmoeten, kunnen, mogen + participe + worden
Agentdoor + personne/chose
Moyen / instrumentmet + chose
Pas de complément d’objet (intransitif)er wordt / er werd + participe

Rappel sur le participe (règle du ‘t kofschip) : les verbes faibles prennent -t après une consonne finale de radical sourde (t, k, f, s, ch, p) et -d sinon : maken -> gemaakt, dansen -> gedanst, bellen -> gebeld, bouwen -> gebouwd. Les préfixes inséparables ne prennent pas de ge- : betalen -> betaald. Les verbes forts se terminent en -en : schrijven -> geschreven, lezen -> gelezen.

Exemples

NederlandsFrançais
Het huis wordt dit jaar verkocht.La maison est en train d’être vendue cette année.
De ramen werden gisteren gewassen.Les fenêtres ont été lavées hier.
De brief is door de directeur ondertekend.La lettre a été signée par le directeur.
Toen we aankwamen, was het eten al opgegeten.Quand nous sommes arrivés, la nourriture avait déjà été mangée.
Het rapport zal volgende week gepubliceerd worden.Le rapport sera publié la semaine prochaine.
De rekening wordt met een creditcard betaald.La facture est payée avec une carte de crédit.
Er wordt in de keuken gerookt.On fume dans la cuisine.
Men zegt dat het morgen gaat regenen.On dit qu’il va pleuvoir demain.

Erreurs fréquentes

  • De brief is door de student geschreven geworden -> … is geschreven — omettez geworden dans le passé composé passif.
  • Het boek is gelezen door iedereen (pour dire l’action en ce moment) -> Het boek wordt gelezen — utilisez worden pour un processus en cours, zijn seulement pour le résultat.
  • De brief wordt bij/van de student geschreven -> … door de student — l’agent prend toujours door.
  • Er danst (pas de complément d’objet, actif impersonnel) -> Er wordt gedanst — les verbes intransitifs ont besoin du passif impersonnel er avec worden, et non d’un verbe seul.
  • Het huis wordt verkoopt -> Het huis wordt verkocht — utilisez le participe passé, et non une forme conjuguée, après worden/zijn.
  • De brief wordt geschreven door de student morgen -> De brief wordt morgen door de student geschreven — le participe doit se trouver à la fin.

Conseils

  • Test rapide : si vous pouvez ajouter door iemand (« par quelqu’un ») et que la phrase garde son sens, elle est passive.
  • worden = film (l’action se déroule), zijn = photo (résultat figé). Wordt geschilderd = en train d’être peint ; is geschilderd = (déjà) peint.
  • Seuls les verbes avec un complément d’objet direct forment un « vrai » passif ; pour les autres, tournez-vous vers er wordt ….
  • Bloqué pour former un passif ? men vous permet de dire la même chose activement : Men opent de winkel om 9 uur = De winkel wordt om 9 uur geopend.
  • Dans une proposition subordonnée, les verbes se regroupent à la fin : … dat de brief vandaag geschreven wordt, et avec un modal … dat de brief vandaag geschreven moet worden (voir la leçon 47).