Oraciones de relativo
B1 Betrekkelijke bijzin 37 / 48
En resumen
Una oración de relativo añade información sobre un sustantivo («el hombre que vive aquí»). En neerlandés el pronombre es die para las palabras-de y todos los plurales, dat para las palabras-het. Después de una preposición usa waar + preposición para cosas y wie para personas. wat se usa después de alles/iets/niets/het mooiste y para referirse a toda una oración. Al ser una oración subordinada (bijzin), el verbo conjugado se desplaza al final.
La regla
1. die frente a dat. El pronombre relativo concuerda con el género/número del sustantivo al que se refiere (el antecedente), no con su función en la oración:
| Antecedente | Pronombre | Ejemplo |
|---|---|---|
| palabra-de (singular) | die | de man die daar woont |
| palabra-het (singular) | dat | het huis dat te koop staat |
| plural (de + het) | die | de kinderen / de huizen die… |
2. Después de una preposición — cosas: waar + preposición. No se puede decir «de stoel op die». Para un antecedente inanimado, combina waar con la preposición en una sola palabra, o sepáralos:
- de stoel waarop ik zit (unido, más formal)
- de stoel waar ik op zit (separado, muy frecuente en el habla)
3. Después de una preposición — personas: preposición + wie. Para una persona, mantén la preposición y usa wie:
- de vrouw met wie ik praat
- de collega op wie ik wacht
(En el habla informal también se oye waarmee/waarop para personas, pero preposición + wie es la forma estándar segura.)
4. wat. Usa wat (no dat) en dos casos:
- después de alles, iets, niets, veel, weinig y un superlativo neutro como het mooiste/het enige: alles wat ik weet — pero cuando la oración necesita una preposición, wat cede el paso a waar + preposición, exactamente igual que con cualquier otra cosa: alles waaraan ik denk, iets waar je mee kunt schrijven, no «alles met wat»
- para referirse a toda una oración: Hij kwam te laat, wat ik vervelend vond.
5. Orden de las palabras = bijzin. Una oración de relativo es una oración subordinada, así que el verbo conjugado va al final (véase la lección 35): de man die hier elke dag werkt.
Formas y estructuras
| Función en la oración | Inanimado (cosa) | Animado (persona) |
|---|---|---|
| Sujeto / complemento | die (de) / dat (het) | die |
| Después de preposición | waar + prep (waarop, waarmee, waarvan…) | prep + wie (met wie, op wie…) |
| Después de alles/iets/niets/superlativo | wat, pero con preposición waar + prep (alles waaraan…) | (usa die para personas: de enige die…) |
| Referirse a toda una oración | wat | - |
Combinaciones frecuentes con waar: waarop (sobre/en el que), waarin (en el que), waarmee (con el que), waarvan (del que), waaraan (al que/sobre el que), waarover (sobre el que), waarvoor (para el que), waarnaar (al que).
Nota: met + waar se convierte en waarmee (no waarmet), y tot se convierte en waartoe.
Ejemplos
| Nederlands | Español |
|---|---|
| De man die naast ons woont, is arts. | El hombre que vive al lado de nosotros es médico. |
| Het boek dat ik gisteren kocht, is al uit. | El libro que compré ayer ya está terminado. |
| De kinderen die buiten spelen, zijn van mijn zus. | Los niños que juegan fuera son de mi hermana. |
| Dit is de stoel waarop ik altijd zit. | Esta es la silla en la que siempre me siento. |
| Dat is het mes waar ik het brood mee snijd. | Ese es el cuchillo (que) utilizo para cortar el pan. |
| De vrouw met wie ik praatte, is mijn buurvrouw. | La mujer con la que estaba hablando es mi vecina. |
| Alles wat hij zegt, is waar. | Todo (lo que) dice es verdad. |
| Hij was te laat, wat ik echt vervelend vond. | Llegó tarde, lo cual me pareció muy molesto. |
Errores frecuentes
- het huis die ik koop -> het huis dat ik koop — las palabras-het toman dat, no die.
- de stoel op die ik zit -> de stoel waarop ik zit / de stoel waar ik op zit — nunca preposición + die para cosas; usa waar + prep.
- de man met die ik praat -> de man met wie ik praat — para personas después de una preposición usa wie.
- alles dat ik weet -> alles wat ik weet — después de alles/iets/niets/superlativos usa wat.
- de vrouw die woont naast ons, is arts (verbo no al final) -> …die naast ons woont, is arts — es una bijzin, así que el verbo conjugado va al final.
Consejos
- Elige die/dat según el artículo: de -> die, het -> dat; todo plural -> die.
- ¿Oyes «preposición + cosa»? Recurre a waar…. ¿Oyes «preposición + persona»? Recurre a …wie.
- La forma separada (waar ik op zit) es normal y natural en el habla; la forma unida (waarop ik zit) suena más formal/escrita.
- Las palabras desencadenantes alles, iets, niets, het mooiste/enige atraen automáticamente wat, no dat.