Relative clauses

B1 Betrekkelijke bijzin 37 / 48

In short

A relative clause adds information about a noun (“the man who lives here”). In Dutch the pronoun is die for de-words and all plurals, dat for het-words. After a preposition use waar + preposition for things and wie for people. wat is used after alles/iets/niets/het mooiste and to refer back to a whole sentence. Because it is a subordinate clause (bijzin), the finite verb moves to the end.

The rule

1. die vs. dat. The relative pronoun agrees with the gender/number of the noun it refers to (the antecedent), not with its role in the clause:

Antecedent	Pronoun	Example
de-word (singular)	die	de man die daar woont
het-word (singular)	dat	het huis dat te koop staat
plural (de + het)	die	de kinderen / de huizen die…

2. After a preposition - things: waar + preposition. You cannot say “de stoel op die”. For an inanimate antecedent, combine waar with the preposition into one word, or split it:

de stoel waarop ik zit (joined, more formal)
de stoel waar ik op zit (split, very common in speech)

3. After a preposition - people: preposition + wie. For a person, keep the preposition and use wie:

de vrouw met wie ik praat
de collega op wie ik wacht

(In informal speech you also hear waarmee/waarop for people, but preposition + wie is the safe standard form.)

4. wat. Use wat (not dat) in two cases:

after alles, iets, niets, veel, weinig and a superlative neuter like het mooiste/het enige: alles wat ik weet - but when the clause needs a preposition, wat gives way to waar + preposition, exactly like any other thing: alles waaraan ik denk, iets waar je mee kunt schrijven, not “alles met wat”
to refer back to a whole clause: Hij kwam te laat, wat ik vervelend vond.

5. Word order = bijzin. A relative clause is a subordinate clause, so the finite verb goes to the end (see lesson 35): de man die hier elke dag werkt.

Forms & patterns

Function in clause	Inanimate (thing)	Animate (person)
Subject / object	die (de) / dat (het)	die
After preposition	waar + prep (waarop, waarmee, waarvan…)	prep + wie (met wie, op wie…)
After alles/iets/niets/superlative	wat, but with a preposition waar + prep (alles waaraan…)	(use die for people: de enige die…)
Refer to a whole clause	wat	-

Common waar-combinations: waarop (on/at which), waarin (in which), waarmee (with which), waarvan (of/from which), waaraan (to/on which), waarover (about which), waarvoor (for which), waarnaar (to which).

Note: met + waar becomes waarmee (not waarmet), and tot becomes waartoe.

Examples

Nederlands	English
De man die naast ons woont, is arts.	The man who lives next to us is a doctor.
Het boek dat ik gisteren kocht, is al uit.	The book that I bought yesterday is already finished.
De kinderen die buiten spelen, zijn van mijn zus.	The children who are playing outside are my sister’s.
Dit is de stoel waarop ik altijd zit.	This is the chair on which I always sit.
Dat is het mes waar ik het brood mee snijd.	That is the knife (that) I cut the bread with.
De vrouw met wie ik praatte, is mijn buurvrouw.	The woman with whom I was talking is my neighbour.
Alles wat hij zegt, is waar.	Everything (that) he says is true.
Hij was te laat, wat ik echt vervelend vond.	He was late, which I really found annoying.

Common mistakes

het huis die ik koop -> het huis dat ik koop - het-words take dat, not die.
de stoel op die ik zit -> de stoel waarop ik zit / de stoel waar ik op zit - never preposition + die for things; use waar + prep.
de man met die ik praat -> de man met wie ik praat - for people after a preposition use wie.
alles dat ik weet -> alles wat ik weet - after alles/iets/niets/superlatives use wat.
de vrouw die woont naast ons, is arts (verb not final) -> …die naast ons woont, is arts - it’s a bijzin, so the finite verb goes to the end.

Tips

Pick die/dat from the article: de -> die, het -> dat; every plural -> die.
Hear “preposition + thing”? Reach for waar…. Hear “preposition + person”? Reach for …wie.
The split form (waar ik op zit) is normal and natural in speech; the joined form (waarop ik zit) sounds more formal/written.
Trigger words alles, iets, niets, het mooiste/enige automatically pull wat, not dat.